hình sự hóa
Định nghĩa
- Động từ:
- Biến một hành vi, sự việc thành tội phạm hình sự: "hình sự hóa" chỉ quá trình chuyển đổi một hành động, vốn có thể chỉ bị xử lý hành chính hoặc dân sự, thành hành vi bị xử lý theo luật hình sự (tức là bị coi là tội phạm và có thể bị phạt tù, phạt tiền theo bộ luật hình sự).
- Áp dụng chế tài hình sự: "hình sự hóa" cũng có nghĩa là đưa một lĩnh vực, hành vi vào phạm vi điều chỉnh của pháp luật hình sự, thay vì chỉ xử phạt hành chính hay dân sự.
Ví dụ sử dụng
- (Chính phủ đang cân nhắc biến việc xả rác bừa bãi thành tội phạm hình sự, thay vì chỉ phạt hành chính.)
- (Biến các lỗi giao thông nguy hiểm thành tội hình sự có thể làm giảm số vụ tai nạn.)
- (Nhiều quốc gia đã coi việc buôn bán nội tạng là tội phạm hình sự.)
Các cách sử dụng nâng cao
- "hình sự hóa quá mức": xu hướng biến quá nhiều hành vi thành tội hình sự, dẫn đến hệ thống pháp luật nặng nề.
- Các nhà nghiên cứu cảnh báo về tình trạng hình sự hóa quá mức các hành vi nhỏ nhặt. (Các chuyên gia lo ngại rằng việc biến quá nhiều hành vi vặt thành tội hình sự sẽ gây áp lực cho tòa án.)
- "phi hình sự hóa": quá trình ngược lại, loại bỏ một hành vi khỏi phạm vi xử lý hình sự.
- Một số quốc gia đã tiến hành phi hình sự hóa việc sử dụng cần sa. (Một số nước đã không còn coi việc dùng cần sa là tội hình sự.)
Biến thể và từ gần giống
Hình sự (danh từ/tính từ): thuộc về tội phạm, luật hình sự.
- Luật hình sự quy định các tội danh và hình phạt. (Bộ luật hình sự xác định tội phạm và mức phạt.)
Hình sự hóa (động từ): quá trình biến thành tội hình sự.
- Không nên hình sự hóa các tranh chấp dân sự. (Không nên coi các mâu thuẫn dân sự là tội phạm hình sự.)
Từ đồng nghĩa
- Phạm tội hóa: quá trình làm cho một hành vi trở thành tội phạm (thường dùng trong ngữ cảnh pháp lý).
- Áp dụng hình sự: đưa vào phạm vi xử lý hình sự.
- Tội phạm hóa: biến một hành vi thành tội phạm (từ này tương đương nhưng ít chuyên ngành hơn).
Thành ngữ liên quan
- Hình sự hóa mọi vi phạm: xu hướng coi tất cả lỗi lầm đều là tội hình sự.
- Luật mới có nguy cơ hình sự hóa mọi vi phạm hành chính. (Luật mới có thể biến mọi lỗi hành chính thành tội hình sự.)